પોતાના અસીલની ઓળખ કરતા વકીલ સામેની ફોજદારી કાર્યવાહી રદ: ગુજરાત હાઈકોર્ટનો મહત્વનો ચુકાદો

ગુજરાત હાઈકોર્ટે કાનૂની ક્ષેત્ર અને વકીલોની જવાબદારી અંગે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, અસીલ દ્વારા રજૂ કરાયેલા અધિકૃત સરકારી ઓળખપત્રના આધારે તેની સોગંદનામા પર ઓળખ (Identification) કરનાર વકીલ સામે કોઈ ગુનાહિત કાવતરું કે છેતરપિંડીનો ફોજદારી કેસ ચલાવી શકાય નહીં. માનનીય જસ્ટિસ પી. એમ. રાવલની બેન્ચે સોલા હાઈકોર્ટ પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાયેલી એફઆઈઆર (FIR) અને અમદાવાદની મિર્ઝાપુરJMFC ગ્રામ્ય કોર્ટમાં પેન્ડિંગ ક્રિમિનલ કેસની તમામ કાર્યવાહી અરજદાર વકીલ નિસર્ગ દીપકકુમાર શાહ સામેથી રદ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.

શું હતો સમગ્ર મામલો?

આ કેસની વિગત મુજબ, ભુજ તાલુકાના માનકૂવા પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાયેલી જમીન સંબંધી FIR રદ કરાવવા માટે ગુજરાત હાઈકોર્ટ સમક્ષ ક્વાશિંગ અરજી (Criminal Misc. Application No. 34439/2016) કરવામાં આવી હતી. આ કાર્યવાહી દરમિયાન ફરિયાદી પક્ષે એફઆઈઆર રદ કરવાની સંમતિ દર્શાવતું એક સોગંદનામું રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં અરજદાર વકીલે જુબાની આપનાર વ્યક્તિ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સની ફોટોકોપીના આધારે તેની ઓળખ કરી હતી.

જોકે, બાદમાં એફએસએલ (FSL) અહેવાલ અને તપાસમાં બહાર આવ્યું હતું કે તે સોગંદનામું, પાવર ઓફ એટર્ની તથા સંમતિપત્ર અસલી નહોતા અને તેમાં મૂળ વ્યક્તિની સહી નહોતી. હાઈકોર્ટના નિર્દેશથી રજિસ્ટ્રાર જનરલની અધિકૃતતા હેઠળ સોલા હાઈકોર્ટ પોલીસ સ્ટેશનમાં આઈપીસીની કલમ 420, 465, 468, 471, 193 અને 114 હેઠળ ગુનો (C.R. No. I-234/2019) નોંધવામાં આવ્યો હતો, જેમાં તપાસ બાદ ચાર્જશીટ પણ દાખલ થઈ ચૂકી હતી.

અરજદાર વકીલની દલીલ અને કોર્ટનું વલણ

અરજદાર વકીલ તરફથી હાજર રહેલા વિદ્વાન વકીલે રજૂઆત કરી હતી કે અસીલ તરફથી પૂરા પાડવામાં આવેલા ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સના આધારે માત્ર ઓળખ કરવાનું કાર્ય કર્યું હતું. કોઈ બનાવટી દસ્તાવેજ બનાવવામાં કે અદાલતને ગેરમાર્ગે દોરવાના કાવતરામાં તેમની કોઈ ભૂમિકા નહોતી. વધુમાં, જમીન વિવાદ અંગેનો મૂળ સિવિલ અને મહેસૂલી વિવાદ પક્ષકારો વચ્ચે સમાધાન થઈ જતાં ઉકેલાઈ ગયો હતો.

હાઈકોર્ટનું મહત્વનું અવલોકન અને આદેશ

જસ્ટિસ પી. એમ. રાવલે તમામ પક્ષકારોની દલીલો સાંભળ્યા બાદ નોંધ્યું કે વકીલ પાસે જે અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે તે જુબાની આપનાર દ્વારા રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજોના આધારે તેની ઓળખ કરવાની હોય છે. જો જુબાની આપનારે પોતે ખોટો કે બનાવટી દસ્તાવેજ રજૂ કર્યો હોય, તો તેટલા માત્રથી વકીલને કલમ 114 સાથે વાંચાતી આઈપીસીની અન્ય ગંભીર કલમો હેઠળ ફોજદારી રીતે જવાબદાર ગણી શકાય નહીં.

હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે અરજદારની ભૂમિકા અત્યંત સીમિત હતી અને તેમની સામે કોઈ ગુનો બનતો નથી, તેથી તેમની સામેની ફોજદારી કાર્યવાહી ચાલુ રાખવી એ ન્યાયના હિતમાં નથી. કોર્ટે અરજદાર વકીલ સામેની એફઆઈઆર અને ચાર્જશીટ રદ કરી છે. જોકે, અદાલતે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ નિર્ણય માત્ર અરજદાર વકીલ પૂરતો જ મર્યાદિત છે અને અન્ય આરોપીઓ સામેની ટ્રાયલ આ આદેશથી પ્રભાવિત થયા વગર કાયદા મુજબ આગળ વધશે.