મદ્રાસ હાઈકોર્ટનો મહત્ત્વપૂર્ણ ચુકાદો: 1983ની વસિયતનમું અમાન્ય, વારસદારોને લેટર્સ ઓફ એડમિનિસ્ટ્રેશન આપવાનો ઇનકાર

ચેન્નાઈ, તા. 28 સપ્ટેમ્બર, 2026: મદ્રાસ હાઈકોર્ટની ડિવિઝન બેન્ચે એક ચર્ચાસ્પદ કેસમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપતાં, 1983માં રજિસ્ટર્ડ કરાયેલી વસિયતનમું (Will)ને અમાન્ય ઠેરવી છે. જસ્ટિસ પી. વેલમુરુગન અને જસ્ટિસ જી.કે. મુતુકુમારની ડિવિઝન બેન્ચે ઓ.એસ.એ. નંબર 170/2022માં આપેલા ચુકાદામાં, વસિયતનમાના સાક્ષીઓની સહીઓ સાબિત ન થવાના કારણે, વારસદારોને લેટર્સ ઓફ એડમિનિસ્ટ્રેશન આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે. આ ચુકાદો વસિયતનમાના કાયદાકીય પુરાવા અંગેના મહત્ત્વના સિદ્ધાંતો સ્થાપિત કરે છે.

કેસની પૃષ્ઠભૂમિ: મૃતક કે. નીલકંદનના વારસદારોએ 19.12.1983ના રોજ રજિસ્ટર્ડ થયેલા વસિયતનમા હેઠળ લેટર્સ ઓફ એડમિનિસ્ટ્રેશન માટે અરજી દાખલ કરી હતી. વસિયતનમામાં ત્રણ મિલકતોનો ઉલ્લેખ હતો. અરજદારોમાં પત્ની (પ્રથમ અરજદાર) અને બે પુત્રો (બીજા અને ત્રીજા અરજદાર)નો સમાવેશ થતો હતો, જ્યારે પ્રતિવાદીઓમાં બે પુત્રીઓ હતી. વસિયતનમામાં કોઈ એક્ઝિક્યુટર નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા ન હતા. મૃતકનું 18.01.1992માં અવસાન થયું હતું. અરજદારોએ 2008માં ઓ.પી. નંબર 160/2008 દાખલ કરીને વસિયતનમા સાથે લેટર્સ ઓફ એડમિનિસ્ટ્રેશન માગ્યું હતું, જેને પ્રતિવાદીઓએ વાંધો લેતાં ટેસ્ટામેન્ટરી ઓરિજિનલ સ્યુટ (T.O.S.) નંબર 22/2010માં ફેરવવામાં આવ્યું હતું.

પ્રતિવાદીઓનો વાંધો: પ્રતિવાદીઓએ વસિયતનમાને પડકારતાં કહ્યું હતું કે, મૃતકે વસિયતનમું બનાવ્યું ન હતું, અને જ્યારે તે બનાવવામાં આવ્યું ત્યારે તે સ્થિર મનસ્થિતિમાં ન હતા. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે, વસિયતનમું છેતરપિંડી, દબાણ અને ખોટી રજૂઆત દ્વારા મેળવવામાં આવ્યું હતું.

ટ્રાયલ કોર્ટનો ચુકાદો: ટ્રાયલ દરમિયાન અરજદારો તરફથી બે સાક્ષીઓ (PW1 અને PW2)ની જુબાની લેવામાં આવી હતી અને Ex.P1 થી Ex.P7 સુધીના દસ્તાવેજો રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. પ્રતિવાદીઓ તરફથી બીજી પ્રતિવાદીએ DW1 તરીકે જુબાની આપી હતી, પરંતુ કોઈ દસ્તાવેજ રજૂ કરવામાં આવ્યા ન હતા. લર્ન્ડ સિંગલ જજે 27.02.2017ના રોજ ટેસ્ટામેન્ટરી ઓરિજિનલ સ્યુટને એ કારણે ફગાવી દીધી હતી કે, અરજદારોએ એવિડન્સ એક્ટની કલમ 68 કે 69 હેઠળ સાક્ષીઓની સહીઓ સાબિત કરી ન હતી.

અપીલમાં દલીલો: અપીલમાં અરજદારોના વકીલે દલીલ કરી હતી કે, PW2 એ વસિયતનમાના સાક્ષીઓની સહીઓ ઓળખી હતી, અને સાક્ષીઓ ઉપલબ્ધ ન હોવાથી એવિડન્સ એક્ટની કલમ 69 હેઠળ તેમની સહીઓ સાબિત કરવામાં આવી હતી. તેમણે કહ્યું કે, પ્રતિવાદીઓએ દબાણ, છેતરપિંડી કે ખોટી રજૂઆત અંગે કોઈ પુરાવો રજૂ કર્યો નથી. તેમણે જાનકી દેવી, ગણેશન, કાર્પગમ અને સાવિત્રી જેવા કેસોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

હાઈકોર્ટની ટીકાત્મક ટિપ્પણી: હાઈકોર્ટે તપાસમાં જોયું કે, વસિયતનમાના બંને સાક્ષીઓ (એમ. મુનુસ્વામી અને આર. સુબ્રમણી)ને તપાસ માટે રજૂ કરવામાં આવ્યા ન હતા. અરજદારોએ સાક્ષીઓની ઉપલબ્ધતા અંગે વિરોધાભાસી નિવેદનો આપ્યાં હતાં – ઓ.પી.માં કહ્યું હતું કે તેઓ મૃત્યુ પામ્યા છે, જ્યારે પ્રૂફ એફિડેવિટમાં કહ્યું હતું કે તેમનું સરનામું અજાણ છે. ક્રોસ-એક્ઝામિનેશનમાં PW1એ સ્વીકાર્યું કે ઓ.પી.માં આપેલું નિવેદન ખોટું હતું. હાઈકોર્ટે નોંધ્યું કે, સાક્ષીઓની સહીઓ સાબિત કરવા માટે કોઈ પગલાં લેવામાં આવ્યાં ન હતાં.

કાયદાકીય સિદ્ધાંતો: હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે, સક્સેશન એક્ટની કલમ 63(c) હેઠળ, વસિયતનમાને બે કે તેથી વધુ સાક્ષીઓ દ્વારા એટેસ્ટ કરવું ફરજિયાત છે, અને દરેક સાક્ષીએ વસિયતનમા બનાવનારની હાજરીમાં સહી કરવી પડે. એવિડન્સ એક્ટની કલમ 68 હેઠળ, ઓછામાં ઓછા એક સાક્ષીની જુબાની લેવી ફરજિયાત છે. જો સાક્ષી ઉપલબ્ધ ન હોય, તો કલમ 69 હેઠળ ઓછામાં ઓછા એક સાક્ષીની હસ્તાક્ષર અને વસિયતનમા બનાવનારની સહી સાબિત કરવી પડે. સુપ્રીમ કોર્ટના રમેશ ચંદ વિરુદ્ધ સુરેશ ચંદ (2025 INSC 1059) કેસનો ઉલ્લેખ કરતાં હાઈકોર્ટે કહ્યું કે, સાક્ષીઓની તપાસ ફરજિયાત છે અને તેને છોડી શકાય નહીં.

ચુકાદાની અસર: હાઈકોર્ટે જણાવ્યું કે, વસિયતનમા બનાવનારની સહી અને એક્ઝિક્યુશન સાબિત થયા હોવા છતાં, સાક્ષીઓની સહીઓ સાબિત ન થવાથી વસિયતનમું કાયદેસર રીતે સાબિત થયું નથી. આથી લેટર્સ ઓફ એડમિનિસ્ટ્રેશન આપી શકાય નહીં. હાઈકોર્ટે લર્ન્ડ સિંગલ જજના ચુકાદામાં કોઈ ખામી ન જણાતાં તેને યથાવત્ રાખ્યો અને અપીલ ફગાવી દીધી. બંને પક્ષકારોને પોતપોતાનો ખર્ચ પોતે ભોગવવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો.

મહત્ત્વનું: આ ચુકાદો વસિયતનમાના કેસોમાં સાક્ષીઓની જુબાની અને સહીઓની સાબિતીના મહત્ત્વને રેખાંકિત કરે છે. વસિયતનમું રજિસ્ટર્ડ હોવા છતાં, સાક્ષીઓની સહીઓ સાબિત ન થવાથી તે અમાન્ય ઠરે છે. આ ચુકાદો વારસદારો માટે ચેતવણીરૂપ છે કે, વસિયતનમાના કેસોમાં સાક્ષીઓની તપાસ અને સહીઓની સાબિતી ફરજિયાત છે, અન્યથા વસિયતનમું કાયદેસર રીતે માન્ય ગણાશે નહીં.