સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો ફેંસલો: અંકુશ હુકમ દરમિયાન થયેલી ઇ-હરાજી અને સેલ સર્ટિફિકેટ રદ્દ, ઊટીના ફર્નહિલ રિસોર્ટ પર સ્ટરલિંગ હોલિડેઝનો કબજો યથાવત

સુપ્રીમ કોર્ટે એક સનસનાટીભર્યા અને મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં તમિલનાડુના ઊટી સ્થિત પ્રખ્યાત 'ધ ફર્નહિલ' હિલ રિસોર્ટની ઇ-હરાજી અને વેચાણ સર્ટિફિકેટને સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર ઠેરવીને રદ્દ કરી દીધા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં આદેશ આપ્યો છે કે કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને ટ્રિબ્યુનલના મનાઈહુકમ (Restraint Order) નો ભંગ કરીને કરવામાં આવેલી કોઈપણ હરાજી કાયદાની નજરમાં અમાન્ય ગણાય. જસ્ટિસ પામિડીઘંટમ શ્રી નરસિમ્હા અને જસ્ટિસ આલોક અરાધેની ખંડપીઠે સ્ટરલિંગ હોલિડે રિસોર્ટ્સ લિમિટેડ ("ઉધારકર્તા") દ્વારા દાખલ કરાયેલી સિવિલ અપીલોને ગ્રાહ્ય રાખી હતી, જ્યારે ખરીદદાર 'મેસર્સ પી.એમ. એસોસિએટ્સ' ની અરજીઓને ફગાવી દઈને રિસોર્ટનો ભૌતિક કબજો સ્ટરલિંગ હોલિડેઝ પાસે જ અકબંધ રાખ્યો છે.

આ કાનૂની વિવાદ વર્ષ ૨૦૦૦થી શરૂ થયો હતો, જ્યારે સ્ટરલિંગ હોલિડેઝ દ્વારા લેવાયેલી લોન ડિફોલ્ટ થતાં નાણાકીય સંસ્થા IFCI અને TFCI એ સરફેસી (SARFAESI) એક્ટ અને DRT હેઠળ કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી. એપ્રિલ ૨૦૧૦માં દેવા વસુલાત અપીલ ટ્રિબ્યુનલ (DRAT), ચેન્નઈ દ્વારા IFCI ને રૂ. ૧ કરોડ જમા કરાવવાની શરતે આગળની કાર્યવાહી સામે રોક લગાવતો અંકુશ હુકમ આપ્યો હતો. જોકે, આ મનાઈહુકમ અમલમાં હોવા છતાં IFCI એ હરાજી માટે બિડ સ્વીકારી હતી અને બાદમાં હાઈકોર્ટના એક આદેશ પછી ૧૨ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧ના રોજ રૂ. ૨૦,૦૦,૧૦,૦૦૦/- ની બોલી સ્વીકારીને મેસર્સ પી.એમ. એસોસિએટ્સના નામે સેલ સર્ટિફિકેટ ઇશ્યૂ કરી દીધું હતું. ત્યારબાદ સ્ટરલિંગ હોલિડેઝે DRT ના હુકમનામા મુજબ IFCI નું સમગ્ર વ્યાજ સાથેનું તમામ દેવું (આશરે રૂ. ૧૨.૫ કરોડ) ભરપાઈ કરી દીધું હતું, જેથી IFCI એ પી.એમ. એસોસિએટ્સનું સેલ સર્ટિફિકેટ રદ્દ કરી તેમની રકમ વ્યાજ સાથે પરત કરી દીધી હતી. પરંતુ મદ્રાસ હાઈકોર્ટે આ રદ્દીકરણને અમાન્ય ઠેરવતા વિવાદ સુપ્રીમ કોર્ટ પહોંચ્યો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં હરાજી પ્રક્રિયામાં રહેલી ભારે ગેરરીતિઓ અને કાયદાકીય ઉલ્લંઘનોને ઉજાગર કર્યા હતા:

• મનાઈહુકમનો ભંગ: DRAT ના સ્ટે ઓર્ડર છતાં બિડ અને બાનાની રકમ (EMD) સ્વીકારવી એ કાયદાકીય દ્રષ્ટિએ શૂન્ય (Bereft of legal effect) છે.

• mandatory ૩૦ દિવસના નોટિસ સમયગાળાનું ઉલ્લંઘન: સરફેસી રૂલ્સના નિયમ ૯(૧) મુજબ બોરઅરને મળવો જોઈતો mandatory ૩૦ દિવસનો સમયગાળો સ્ટે ઓર્ડરના સમયને બાદ કરતાં પૂર્ણ થયો ન હતો. સમયગાળો પૂરો થાય તે પહેલાં જ ૧૨ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧ના રોજ બિડ ખોલીને વેચાણ આટોપી લેવાયું હતું.

• બિડર સિવાયના તૃતીય પક્ષ ('નોમિની') ના નામે સર્ટિફિકેટ: મૂળ હરાજીમાં રૂકમણી ખેમચંદે વ્યક્તિગત ક્ષમતામાં ભાગ લીધો હતો, પરંતુ સેલ સર્ટિફિકેટ 'મેસર્સ પી.એમ. એસોસિએટ્સ' નામની ભાગીદારી પેઢીને આપવામાં આવ્યું હતું. આ પેઢી હરાજીની તારીખે અસ્તિત્વમાં જ નહોતી અને બિડ ખોલવાના દિવસે (૧૨ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧) જ રચાઈ હતી, જે નિયમોથી વિરૂદ્ધ છે.

• નોટિસ અને પ્રક્રિયાનો અભાવ: સુપ્રીમ કોર્ટે નોંધ્યું કે ૧૭ મહિના સુધી સ્થગિત રહેલી હરાજી પ્રક્રિયા અચાનક શરૂ કરતી વખતે બોરઅરને કોઈ નોટિસ આપવામાં આવી નહોતી અને અન્ય બોલીદાતાઓ વચ્ચે નિયમાનુસાર 'ઇન્ટર-સે બિડિંગ' કરવાનો કોઈ રેકોર્ડ રજૂ કરાયો નહોતો.

જસ્ટિસ આલોક અરાધે દ્વારા લખાયેલા ચુકાદામાં સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે, "જ્યારે કાયદો કોઈ કામ ચોક્કસ રીતે કરવાનું કહે છે, ત્યારે તે તે જ રીતે થવું જોઈએ અથવા બિલકુલ ન થવું જોઈએ." અદાલતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે હરાજીની અંતિમતા (Finality of Auction) નો લાભ માત્ર કાયદાનુસાર થયેલી હરાજીને જ મળે છે; ગેરકાયદેસરતા અને પ્રક્રિયાગત ભંગથી દૂષિત થયેલી હરાજીને કાનૂની સંરક્ષણ મળી શકે નહીં. સ્ટરલિંગ હોલિડેઝે પોતાનું તમામ દેવું ચૂકવી દીધું હોવાથી અને ભારત સબંધિત બંધારણના અનુચ્છેદ ૩૦૦A હેઠળ મિલકતનો અધિકાર કાયદાકીય પ્રક્રિયા વિના છીનવી શકાતો ન હોવાથી, સુપ્રીમ કોર્ટે મદ્રાસ હાઈકોર્ટના ૨૩ ઓગસ્ટ ૨૦૧૩ના ચુકાદાને રદ્દ કરી સ્ટરલિંગ હોલિડેઝના પક્ષમાં આ મોટો નિર્ણય સંભળાવ્યો છે.