રિડેવલપમેન્ટમાં વધારાની ફ્લેટ એરિયા અને સુવિધાઓનો દાવો રિટ અરજીમાં ચાલી શકે નહીં: બોમ્બે હાઈકોર્ટે અરજી ફગાવી
મુંબઈ: માલાડ (પૂર્વ) સ્થિત ભાનુજ્યોતિ કો-ઓપરેટિવ હાઉસિંગ સોસાયટીના રિડેવલપમેન્ટમાં વધારાની કાર્પેટ એરિયા, સુવિધાઓ અને વળતરની માંગને લઈને દાખલ કરવામાં આવેલી રિટ અરજી બોમ્બે હાઈકોર્ટની ડિવિઝન બેન્ચે ફગાવી દીધી છે. જસ્ટિસ સુમન શ્યામ અને જસ્ટિસ ગૌતમ એ. અંખડની બેન્ચે 9 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ આ ચુકાદો આપતાં સ્પષ્ટ કર્યું કે આ વિવાદ સંપૂર્ણપણે ખાનગી કરાર આધારિત છે અને આર્ટિકલ 226 હેઠળની રિટ અદાલત આ પ્રકારના ખાનગી દાવાઓની સુનાવણી કરી શકે નહીં. અરજી 5 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ સુનાવણી માટે અનામત રાખવામાં આવી હતી.
અરજદારો અશ્વિન આશારા અને દક્ષા અશ્વિન આશારા પતિ-પત્ની છે, જેઓ રિડેવલપમેન્ટ પહેલાં ભાનુજ્યોતિ સોસાયટીની જૂની ઇમારતના પ્રથમ માળ પર આવેલા ફ્લેટ નંબર B-19 અને B-20ના માલિક હતા. તેમણે રિસ્પોન્ડન્ટ નંબર 4 ડેવલપર નામોરિયલ્ટી વેન્ચર્સ એલએલપી સામે રિડેવલપ્ડ ઇમારતમાં વચન આપવામાં આવેલી વધારાની એરિયા માટે રિટ ઓફ સર્ટિયોરારી તથા વળતર/નુકસાનીની માંગ કરી હતી. જોકે, અદાલતે આ અરજીને ગેરવાજબી ઠેરવીને ફગાવી દીધી.
આ કેસમાં મહત્ત્વની હકીકત એ છે કે 16 સપ્ટેમ્બર 2021ના રોજ ડેવલપર, સોસાયટી અને 48માંથી 46 સભ્યો વચ્ચે નોંધાયેલો રિડેવલપમેન્ટ કરાર થયો હતો, જેમાં ફક્ત અરજદારો જ રિડેવલપમેન્ટનો વિરોધ કરનારા બે સભ્યો હતા. અરજદારોએ પરિસર ખાલી ન કરતાં ડેવલપરે આર્બિટ્રેશન એન્ડ કન્સિલિએશન એક્ટ, 1996ની કલમ 9 હેઠળ કાર્યવાહી શરૂ કરી, જેમાં 21 માર્ચ 2022ના રોજ લર્નેડ સિંગલ જજે અરજદારોને તેમના યુનિટનો કબજો સોંપવાનો આદેશ આપ્યો હતો. આ દરમિયાન અરજદારોએ સેવા સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, જે કાર્યવાહીના રેકોર્ડમાં નોંધાયું છે. ત્યારબાદ અરજદારોએ કલમ 37 હેઠળ ડિવિઝન બેન્ચ સમક્ષ અપીલ દાખલ કરી, પરંતુ 21 એપ્રિલ 2022ના રોજ તે પાછી ખેંચી લેવાતાં ફગાવી દેવામાં આવી હતી. રિડેવલપમેન્ટ 28 ઓક્ટોબર 2024ના રોજ પૂર્ણ થયું અને નવી ઇમારત માટે ઓક્યુપેશન સર્ટિફિકેટ જારી કરવામાં આવ્યું છે. અરજદારો સિવાયના સોસાયટીના તમામ સભ્યોએ તેમના નવા યુનિટનો કબજો લઈ લીધો છે.
અરજદારોના વકીલ મિસ્ટર કચારેએ દલીલ કરી હતી કે રિડેવલપમેન્ટમાં મોટા પાયે છેતરપિંડી અને ભંડોળનો દુરુપયોગ થયો છે તથા રિસ્પોન્ડન્ટ નંબર 4 અને 5એ સંબંધિત દસ્તાવેજો પ્રદાન કરવામાં નિષ્ફળતા દાખવી છે, જેનાથી અરજદારોના મિલકત અધિકારોને નુકસાન થયું છે. તેમણે જણાવ્યું કે અન્ય સભ્યો પાસેથી જાણવા મળ્યું છે કે નવી ઇમારતના ફ્લેટનું કાર્પેટ એરિયા રિડેવલપમેન્ટ કરાર હેઠળ ઓફર કરાયેલા ક્ષેત્રફળ કરતાં ઓછું છે અને વચન આપેલી સુવિધાઓ તથા કાર પાર્કિંગ સ્પેસ કરારની શરતો મુજબ પ્રદાન કરવામાં આવ્યાં નથી. તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટના હરિ કૃષ્ણ મંદિર ટ્રસ્ટ વિરુદ્ધ મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય અને રજની દત્તારામ તનવાડે વિરુદ્ધ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન ઓફ ગ્રેટર મુંબઈના ચુકાદાઓનો આધાર લીધો હતો.
બીજી તરફ, ડેવલપર વતી વકીલ મિસ્ટર આનંદે દલીલ કરી હતી કે આ અરજી ખોટી છે અને તે રિડેવલપમેન્ટ કરારમાંથી ઉદ્ભવતા સિવિલ વિવાદને આર્ટિકલ 226 હેઠળની કાર્યવાહીમાં પરિવર્તિત કરવાનો પ્રયાસ છે. તેમણે જણાવ્યું કે અરજદારોએ ન તો રિડેવલપમેન્ટ કરારને અને ન તો સોસાયટીની સામાન્ય સભાના ઠરાવોને પડકાર્યા છે અને માત્ર જાહેર સત્તાધીશને પક્ષકાર બનાવવાથી ખાનગી વિવાદ જાહેર કાયદાનો વિવાદ બની શકતો નથી. તેમણે ઉમેર્યું કે રિસ્પોન્ડન્ટ નંબર 1 થી 3 સામે કોઈ વૈધાનિક જોગવાઈ કે વૈધાનિક ફરજના ભંગનો આરોપ નથી, તેથી આ કેસમાં કોઈ જાહેર કાયદાનું તત્ત્વ નથી. ડેવલપરે ટ્રાન્ઝિટ ભાડા માટે ચેક પણ જારી કર્યા હતા, પરંતુ અરજદારોએ તે રોકડ કરાવ્યા નથી. તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટના પ્રગા ટૂલ્સ કોર્પોરેશન વિરુદ્ધ સી.એ. ઇમેન્યુઅલના ચુકાદાનો આધાર લઈને અરજી ફગાવવાની માંગ કરી હતી. રિસ્પોન્ડન્ટ નંબર 1 થી 3 વતી વકીલ રાઠોડ અને રિસ્પોન્ડન્ટ નંબર 5 વતી વકીલ સાંઘવીએ પણ ડેવલપરની દલીલોને સમર્થન આપ્યું હતું.
ચુકાદામાં અદાલતે નોંધ્યું કે અરજદારો દ્વારા માંગવામાં આવેલી રાહતનો સાર વધારાની એરિયા અને ડેવલપર સામે વળતર/નુકસાનીનો દાવો છે, જે સોસાયટી દ્વારા હાથ ધરાયેલા ખાનગી રિડેવલપમેન્ટ દરમિયાન ઉદ્ભવ્યો છે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે જે ખાનગી વ્યક્તિ જાહેર ફરજ નિભાવતી નથી તેની સામે રિટ ઓફ મેન્ડેમસ ચાલી શકે નહીં અને રિટ અદાલત વધારાની એરિયા, પાર્કિંગ, સુવિધાઓ વગેરે સંબંધિત ખાનગી દાવાઓની નિર્ણય માટે સામાન્ય સિવિલ ઉપાયના વિકલ્પ તરીકે બોલાવી શકાય નહીં. રિસ્પોન્ડન્ટ નંબર 1 થી 3 મ્યુનિસિપલ સત્તાધીશો હોવાની હકીકત આ સ્થિતિમાં કોઈ ફેરફાર કરતી નથી, કારણ કે તેમને પક્ષકાર બનાવવાથી જાહેર કાયદાનું તત્ત્વ ઉભું થતું નથી, ખાસ કરીને જ્યારે માંગવામાં આવેલી રાહત સંપૂર્ણપણે ડેવલપર સામેની છે. અદાલતે એ પણ નોંધ્યું કે અરજદારોએ પોતાની અરજીના પેરાગ્રાફ 24 અને ગ્રાઉન્ડ (ઇ)માં કબૂલ કર્યું છે કે તેમણે રિડેવલપમેન્ટ માટે અન્ય કેટલાક બિલ્ડરોનું સૂચન કર્યું હતું, પરંતુ સોસાયટીએ તેને ધ્યાનમાં લીધું નહીં, અને અરજદારોએ પોતાના અધિકારો માટે સિવિલ ઉપાય કેમ અપનાવ્યા નહીં તે અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા કરી નથી.
અદાલતે હરિ કૃષ્ણ મંદિર ટ્રસ્ટના ચુકાદાને ટાંકતાં જણાવ્યું કે આર્ટિકલ 226 હેઠળનો અધિકાર વ્યાપક છે અને વિવાદિત તથ્યોની બાબતો જાતે જ રિટ અધિકારના ઉપયોગને સંપૂર્ણ અવરોધ નથી, પરંતુ અધિકારના અસ્તિત્વનો અર્થ એ નથી કે તેનો ઉપયોગ દરેક કેસમાં થવો જોઈએ. રિટ અદાલતે દાવો કરાયેલા અધિકારની પ્રકૃતિ, લાગુ કરવાની ફરજ, વિવાદનું સ્વરૂપ અને અસરકારક ઉપાયની ઉપલબ્ધતા ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે. જોકે, આ કેસમાં અરજદારો ખાનગી ડેવલપર પાસેથી નુકસાની/વળતર માંગે છે, તેથી આ ચુકાદો લાગુ પડતો નથી. રજની દત્તારામ તનવાડેના ચુકાદા અંગે અદાલતે જણાવ્યું કે તેની હકીકતો અલગ છે, કારણ કે તેમાં ડેવલપરે ફંજિબલ એફએસઆઈને સામાન્ય વિસ્તારો તરફ વાળવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જ્યારે આ કેસમાં અરજદારોએ ન તો રિડેવલપમેન્ટ કરારને અને ન તો સામાન્ય સભાના ઠરાવોને પડકાર્યા છે, અને કરાર પર અમલ થઈ ચૂક્યો છે, બાંધકામ પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે, ઓક્યુપેશન સર્ટિફિકેટ જારી થઈ ચૂક્યું છે અને અન્ય સભ્યોએ કબજો લઈ લીધો છે.
આમ, અદાલતે તારણ કાઢ્યું કે આ વિવાદ ખાનગી પ્રકૃતિનો છે અને રિટ અરજીમાં તેની સુનાવણી કરી શકાય નહીં. અદાલતે અરજીને ગેરવાજબી ઠેરવીને ફગાવી દીધી, રૂલ ડિસ્ચાર્જ કર્યો અને કોઈ ખર્ચના આદેશ આપ્યા નહીં. ચુકાદામાં જસ્ટિસ ગૌતમ એ. અંખડ અને જસ્ટિસ સુમન શ્યામની સહીઓ છે.
The present article is AI-generated and intended for informational purposes only. Readers are requested to consult the original court judgment for comprehensive details, findings, and legal interpretation. The team will not be liable for any loss or damage caused due to reliance on this article.